Dyskopatia

Choroba tarczki międzykręgowej

Wiadomości ogólne o chorobie.

Dyskopatia to choroba tarczki międzykręgowej, która znajduje się pomiędzy sąsiadującymi ze sobą trzonami kręgów. Tarczka kręgowa jest czymś w rodzaju łożyska kulkowego umożliwiającego ruchy kręgosłupa. Składa się z dwóch części: pierścienia włóknistego i jadra miażdżystego. Obie te części stanowią całość tarczki międzykręgowej.

Cała ta struktura jest elastyczna i bardzo wytrzymała. W kręgosłupie pełni też funkcje amortyzacyjną tłumiąc wstrząsy powstałe podczas chody, biegu skoków itp. Odkształca się podczas ruchów kompresyjnych oraz wtedy gdy kręgosłupa zgina się do przodu, tyłu i w oba kierunki boczne. W momencie ustąpienia działającej siły czyli powrotu do pozycji gdzie kręgosłup przybiera naturalne krzywizny tarczka wraca do swojego pierwotnego kształtu. Zapewnia to swobodne funkcjonowanie kręgosłupa bez odczuwania dolegliwości.

Choroba zaczyna się w momencie gdy dochodzi do zmian w obrębie samej tarczki międzykręgowej. Występują tu zmiany chemiczne jądra miażdżystego. W wyniku tych zmian jadro staje się mniej sprężyste, twarde i podatne na niszczenie wynikające z jego eksploatowania. Najczęściej kończy się rozpadem jądra na mniejsze twarde kawałki. Jednocześnie ze zmianami w jądrze miażdżystym pierścień włóknisty słabnie i pęka. Jeżeli dojdzie do rozerwania pierścienia włóknistego istniej możliwość i tak się przeważnie dzieje, że przez powstały otwór uwypukla się jadro miażdżyste. Mechanizmy działające w obrębie kręgosłupa sprawiają że wypuklina uwidacznia się w tylniej lub tylno bocznej części pierścienia. Z biegiem czasu wypuklina się powiększa w skutek dalszego wysuwania się jądra miażdżystego. Wystająca cześć jądra znajduje się wtedy w położeniu które może powodować drażnienie lub ucisk opony rdzenia kręgowego lub korzenia nerwowego.

 

Do wypuklenia lub wypadnięcia dysku może dojść na każdym poziomie kręgosłupa. Najczęściej jednak dzieje się to w odcinku lędźwiowym na poziomie L4-L5, L5-S1 oraz w odcinku szyjnym na poziomie C5-C6, C6-C7. Najczęstsze statystycznie są dyskopatie na poziomie L5-S1, stanowią 45-50% wszystkich przypadków.

 

Objawy choroby.

U sporej części pacjentów dolegliwość zaczyna się nagłym i ostrym bólem pleców po doznaniu urazu w skutek podźwignięcia ciężkiego przedmiotu lub trwania przez dłuższy czas w pochylonej sylwetce do przodu. Ból często pojawia się po błahym wysiłku: szybkim ruchu podczas codziennie powtarzanej czynności, kaszlnięciu, kichnięciu itd. Ostry okres bólu trwa 2-3 tygodnie poczym powoli znika by ponownie powrócić za kilka tygodni lub miesięcy. Czas podczas ostrego bólu prawdopodobnie oznacza moment gdy dochodzi do pęknięcia pierścienia włóknistego. Ból może też utrzymywać się przez wiele tygodni zmieniając tylko chwilowo swoje nasilenie.

Podczas przebiegu choroby dochodzi do konfliktu pomiędzy wypukliną a korzeniem nerwowym L5 lub S1. Daje to objawy bólowe w obszarze unerwionym przez ten korzeń. Najczęściej dochodzi do objawów bólowych w okolicy pośladka, tylnej części uda, podudzia i stopy. Taki ból wskazuje na dolegliwości nerwu kulszowego i nazywane są "rwą kulszową". Bóle w wspomnianych okolicach mogą występować wszystkie jednocześnie lub wybiórczo. W początkowym okresie rzadko dochodzi do upośledzenia samodzielnych ruchów stopy. Dzieje się tak w wyniku długotrwałego ucisku lub podczas wystąpienia dużego nagłego wypadnięcia tarczy międzykręgowej. Ból może być nasilany podczas: ruchów tułowia, ruchów kończyn, kaszlu, kichania, śmiechu defekacji itd.
Rzadziej występującą formą jest ból który lokalizuje się głównie z przodu uda. Takie przypadki noszą nazwę "rwy udowej". Dochodzi tu do podrażnienia korzenia nerwowego L4. Chory ma w takim przypadku kłopoty z maksymalnym zgięciem nogi w kolanie i przemieszczeniem wyprostowanej nogi do tyłu.

 

Leczenie i profilaktyka.

Leczenie operacyjne. Leczenie operacyjne polega na chirurgicznym wtargnięciu w strukturę kręgosłupa. Zabieg ma na celu zwolnienie od ucisku struktury układu nerwowego: rdzenia kręgowego, opony rdzenia, korzenia nerwowego. Dzieje się tak na skutek chirurgicznego usunięcia dysku który uciska na którąś z powyżej podanych struktur. O wskazaniach do leczenia operacyjnego decyduje lekarz neurochirurg. Zazwyczaj bezpośrednimi wskazaniami do leczenia operacyjnego są: bóle bez możliwości ułożenia ciała w którym bóle ustępują, porażenie mięśni kończyn, zaburzenia funkcji wydalania moczu i stolca.

Przed leczeniem operacyjnym jak i po nim pacjent powinien być intensywnie rehabilitowany. Pozwoli to skrócić czas powrotu do aktywności fizycznej oraz zmniejszy ryzyko ponownego wystąpienia choroby.

Leczenie nieoperacyjne. Na postępowanie lecznicze wykluczające zabieg operacyjny składają się: terapia manualna, ćwiczenia lecznicze, fizykoterapia oraz profilaktykę.

Terapia manualna. Terapia manualna to zaawansowana metoda terapeutyczna, która polega na przywracaniu ruchu pomiędzy zablokowanymi stawami kręgosłupa. Ograniczenia ruchowe kręgosłupa to częsta przyczyna dolegliwości bólowych które mogą być mylnie kojarzone z dyskopatią. W przypadku występowania dyskopatii terapia manualna powinna być stosowana ze szczególną ostrożnością i tylko przez wykwalifikowanego terapeutę. Zabieg taki to indywidualna praca terapeuty z pacjentem. Zabieg trwa od 30 do 60 minut. Zabiegi terapii manualnej poleca się pacjentom, którzy nie chcą się zdecydować na zabieg operacyjny lub z innych powodów nie mogą poddać się operacji.

Ćwiczenia lecznicze. Ćwiczenia lecznicze to niezmiernie ważny element terapii w przypadku dyskopatii. Niestety często lekceważony przez pacjentów lub za szybko przerwane po wystąpieniu znacznej poprawy. W przypadku gdy pacjent opiera swój program rehabilitacji na metodach wykluczających zabieg operacyjny, ćwiczenia lecznicze to stały punkt postępowania terapeutyczno- profilaktycznego. Ćwiczenia te powinny być odpowiednio dobrane do indywidualnych predyspozycji i stanu zdrowia pacjenta. Program ćwiczeń ustalany jest prze fizjoterapeutę w oparciu o dokumentacje medyczną sporządzoną przez lekarza. Ćwiczenia te powodują wzmocnienie mięsni grzbietu i brzucha. Ma to znaczący wpływ na odciążenie kręgosłupa i pozytywnie wpływała na jego kondycje.

Postępowanie profilaktyczne. Postępowanie profilaktyczne w przypadku dyskopatii to wdrożenie w życie codzienne pacjenta reguł których musi on bezwzględnie przestrzegać. Ma to na celu wyeliminowanie lub maksymalne zmniejszenie negatywnego oddziaływania zewnętrznych sił fizycznych. Jest to niezmiernie istotne bo dzięki odpowiednim postępowaniu przy nie dużych dyskopatiach istniej duże prawdopodobieństwo że obecny stan się nie pogorszy, nieznośne bóle ustaną i w rezultacie pacjent będzie mógł uniknąć zabiegu operacyjnego.